Alle evangeliën kiezen een bepaalde gebeurtenis uit Jezus’ leven om er het begin van het eerste publieke optreden van Jezus mee te vertellen. Alle vier de evangeliën kiezen een eigen gebeurtenis hiervoor, een zekere gebeurtenis die de toon zet, een gebeurtenis die past bij de eigen kijk van elke evangelist op Jezus. Bij Matteüs is Jezus een zwervende prediker die voor het voetlicht komt omdat hij de komst van het koninkrijk van God aankondigt. Voor Marcus begint het publieke optreden van Jezus met zijn keuze voor enkele vissers als leerlingen en bij het Johannesevangelie is dat waarmee alles begint het wonder dat in de plaats Kana gebeurt, waarbij op een bruiloft de wijn op is, en water dankzij Jezus wijn wordt.
En hier in het evangelie van Lucas vindt het publieke leven van Jezus een aanvang met een preek, een preek die hij houdt in de synagoge van Nazaret, waarmee Jezus de toon zet voor zijn verdere leven. Eerst leest Jezus een van de lezingen voor van die sabbat, zoals hij daartoe gevraagd was door de voorzitter van de synagoge. De plaatselijke synagoge, die na de vernietiging van de tempel in Jeruzalem alleen maar belangrijker was geworden, in de tijd waarin de evangeliën geschreven werden en tot stand kwamen. Jezus las uit de profetenlezing die arme mensen noemde, gevangen mensen - misschien waren ze in ballingschap, mensen die blind zijn en mensen die het zwaar hebben - als degenen voor wie er goed nieuws is, namelijk dat er voor hun dan echt een goede tijd zal aanbreken. Vervolgens na de Schriftlezing houdt Jezus zijn overdenking. Het is een preek van Jezus waaruit veel kracht spreekt, de toespraak waarvan we zojuist de eerste zin hoorden. Het is deze zin: ‘Vandaag is werkelijkheid geworden wat ik jullie net voorgelezen heb.’ Er spreekt vreugde uit. En vooral spreekt uit deze ene zin een groot, een heel groot en krachtig vertrouwen.
Waar komt dat vertrouwen vandaan, bij Jezus? Dat vertrouwen, de wijsheid en zorg voor arme en zieke mensen, de kunde om dwarsliggers te weerstaan en waar komt die kracht vandaan ook niet te breken door verraad van vrienden, niet te breken onder druk van machtsmisbruik van de overheid, waarmee Jezus te maken kreeg. Waar komt het vandaan, het vertrouwen en de kracht om ook niet te bezwijken onder persoonlijke eenzaamheid?
Waar dat vandaan komt wordt opgehelderd aan het begin van de lezing. Want nadat Jezus eerst veertig dagen in de woestijn doorgebracht heeft en daar te maken had met grote vragen, met de dingen waarvan je wakker kunt liggen, met twijfel en angst, in de woestijn dus waar hij zoals de evangeliën het noemen door de duivel op proef werd gesteld, na die symbolische tijd van veertig dagen keert Jezus vervuld van de kracht van de Geest terug naar Galilea. En van daaruit kwam die verbluffende uitspraak van Jezus over dat ‘vandaag.’ Verbluffend, zo kwam dat ook over bij de toehoorders toen in Nazaret, in de plaatselijke synagoge. Toen Jezus de woorden van de profeet voorlas: ‘Ik maak bekend: er begint een nieuwe tijd.’ En toen had gezegd: ‘Vandaag, vandaag is dit werkelijkheid geworden.’ Je zou ook kunnen zeggen: Jezus neemt het voor mensen op. De mensen die in de lezing uit de profeet Jesaja genoemd worden.
Afgelopen week in Amerika nam de bisschop van de Episcopaalse kerk, die het inauguratiegebed voor de nieuwe Amerikaanse president had gedaan nam zij aan het einde van de ceremonie voor het oog van de wereld nog eens het woord. Ze begon toen in die kathedraal met te zeggen: ‘Laat me nog één laatste verzoek doen, meneer de president.’
‘In naam van God vraag ik u om genade te hebben met de mensen in ons land die nu bang zijn. Er zijn homoseksuele, lesbische en transgender kinderen in Democratische, Republikeinse en partijloze gezinnen– kinderen van wie sommigen vrezen voor hun leven.’
Mariann Budde, de bisschop die aan het woord was, noemde gewassenplukkers, schoonmakers, vleesverpakkers, afwassers, mensen in de nachtdienst in ziekenhuizen. ‘Ze zijn misschien geen staatsburgers of hebben niet de juiste papieren, maar de overgrote meerderheid van de migranten is geen crimineel. Het zijn de mensen die onze oogsten binnenhalen en onze kantoren poetsen, die werken op kippen- en vleesverwerkende bedrijven, die de vaat doen nadat wij uit eten zijn geweest en ze draaien de nachtdiensten in onze ziekenhuizen. Ze betalen belastingen en zijn goede buren. Ze zijn trouwe leden van onze kerken, moskeeën en synagogen.’
‘Ik vraag u om genade te hebben, meneer de president, voor hen van wie de kinderen vrezen dat hun ouders weggevoerd zullen worden. En dat u hen helpt die op de vlucht zijn voor oorlog en vervolging in hun eigen land, en hen hier verwelkomt. Onze God leert ons dat we genade moeten hebben voor vreemden. Want we waren ooit allemaal vreemden in dit land.” De bisschop doelde op de komst ooit van bijna lle mensen die nu in de VS wonen.
Maar het kan ook dieper zitten. De afgelopen week op 66-jarige leeftijd overleden dichter Esther Jansma, zei enkel jaren geleden in een interview in feite hetzelfde. Ze zei: ‘En daarom durf ik het ook aan om te zeggen: wij zijn allemaal in meer of mindere mate vreemdelingen. Niemand van ons is normaal, niemand voelt zich honderd procent deel van de wereld waarin-ie leeft, we staan allemaal aan de buitenkant, de een meer dan de ander. We zijn niet allemaal uit oorlogsgebied gevlucht, godzijdank, maar de kwetsbaarheid van mensen zit overal.”
Ik begreep later dat de bisschop de woorden die ze richtte tot de zojuist beëdigde president pas op het allerlaatst had toegevoegd. ‘Ik had het gevoel,’ zei ze, dat er mensen waren die keken naar wat er gebeurde en zich afvroegen: gaat iemand nog iets zeggen? Gaat iemand nog iets zeggen over de afslag die ons land neemt?’ Dus nam zie het woord. Nam ze het op voor de mensen die bang waren. Iedereen heeft het gezien.
Het was een hele aardige brief. Donald Trump noemde de brief inspirerend. Omdat de brief handelde over hoe belangrijk het werk is. Het was de brief die Joe Biden voor zijn opvolger had geschreven en klaar gelegd.
"Nu ik afscheid neem van dit heilige ambt, wens ik u en uw familie het allerbeste voor de komende vier jaar", stond in de brief. "Het Amerikaanse volk, en mensen over de hele wereld, kijken naar dit huis voor standvastigheid tijdens de onvermijdelijke stormen van de geschiedenis. Mijn gebed is dat de komende jaren een tijd van voorspoed, vrede en genade zullen zijn voor onze natie."
Van overal vandaan kijken mensen toe, schrijft de voormalige president aan zijn opvolger. Soms twijfel je eraan, maar gelukkig zijn er altijd mensen die toekijken, ook tussen haakjes naar ons leven, naar hoe wij het doen. En nog gelukkiger zijn er ook altijd mensen die van Godswege toesnellen, als het nodig is. Geloven is iets dat nooit af is. Gods hulp verschijnt altijd in de gestalte van levende mensen, die het spoor van Jezus volgen, ook zonder dat zij het zelf zo noemen en ook zonder dat zij zich daarvan bewust zijn.
Vergeet niet om terwijl je met van alles bezig druk bent, om ook daarop te letten, om dit niet te vergeten.
Lucas 4, 14 - 21, I Korintiërs 12, 12 – 27, Jesaja 61, 1 - 9